(Owrzodzenia dwunastnicy, przełyku, żołądka i wrzody trawienne) Owrzodzenie (wrzód) to mały kraterowaty ubytek lub otwarta nadżerka śluzówki żołądka albo jelita cienkiego. (Rzadziej wrzód powstaje w przełyku, zwykle w dolnej jego części, która może być narażona na działanie kwasu żołądkowego). Wrzód umiejscowiony w samym żołądku nazywany jest wrzodem żołądka, a nieco niżej - wrzodem dwunastnicy. Lekarze często dodają określenie "trawienny", dla podkreślenia, że wrzód taki powstaje tylko w tej części przewodu pokarmowego, w której znajduje się pepsyna - enzym wydzielany w żołądku i trawiący białka. Dawniej sądzono, że przyczyną wrzodów jest nadmiar pepsyny i innych soków trawiennych. Późniejsze badania wykazały, że u wielu chorych nie występuje nadmierne wydzielanie, a często nawet pacjenci mają obniżony poziom kwasu żołądkowego. Lekarze wysunęli więc teorię, że do powstania owrzodzeń przyczyniają się czynniki genetyczne, takie jak zbyt cienka i delikatna warstwa śluzu pokrywającego żołądek i dwunastnicę. Ostatnio badacze zwracają również uwagę na obecność bakterii Helicobacter pylori i jej rolę w tworzeniu się wrzodów. Niezależnie od przyczyny, owrzodzenia mogą ulegać zaostrzeniu wskutek nawyków dietetycznych, nadmiernego stresu, pod wpływem kofeiny, palenia tytoniu i nadużywania alkoholu. Wrzód trawienny nasilają również kwas acetylosalicylowy i inne nie-steroidowe leki przeciwzapalne. Z badań wynika, że pojedyncze lub mnogie owrzodzenie żołądka występuje u jednej spośród 10 osób. Wrzód trawienny zdarza się w każdym wieku, ale wrzód dwunastnicy pojawia się zwykle w wieku 40-50, a żołądka 50-60 lat. Wiele owrzodzeń ulega wygojeniu w ciągu roku, często bez żadnego leczenia, a nawet rozpoznania choroby, ponieważ przebiega ona bezobjawowo. Przebieg i objaw)' choroby wykazują znaczne zróżnicowanie. Niektórzy skarżą się na pieczenie w żołądku lub uczucie ssania, najczęściej występujące przy pustym żołądku. Inni mają po jedzeniu mdłości, odczuwają wzdęcia, a nawet ciągły głód. Często pierwszym objawem choroby jest ostry krwotok w postaci wymiotów świeżą czerwoną krwią lub przypominających fusy czarnej kawy. O krwotoku z przewodu pokarmowego świadczą także krwawe, smoliste, czarne stolce. Ciężki krwotok może do-prowadzić do wstrząsu, objawiającego się spadkiem ciśnienia tętniczego krwi, szybkim biciem serca i zimną, wilgotną skórą.